Czym są spółki dywidendowe i jak działają?

Czym jest dywidenda?

Dywidenda jest jednym z głównych powodów, dla których inwestorzy decydują się na zakup akcji. Słowo to oznacza „rzecz do podziału” (łac. dividendum). Mianem tym określa się środki, które przedsiębiorstwo wypłaca swoim akcjonariuszom lub udziałowcom. Jednak, jakie spółki wypłacają dywidendy? Jest to jeden ze sposobów podziału zysku spółki akcyjnej, spółki z o.o. czy komandytowo-akcyjnej. Może być wypłacana kwartalnie, raz na sześć miesięcy lub po zakończeniu danego roku finansowego. Zazwyczaj przyjmuje postać pieniężną, ale niekiedy dokonywana jest w formie rzeczowej lub bezgotówkowo. Niezależnie od tego, w jaki sposób zostanie wypłacona, niesie za sobą określone skutki. Spółki dywidendowe, które zdecydują się na takie rozwiązanie, muszą zapłacić zryczałtowany podatek dochodowy wynoszący 19% od uzyskanej kwoty. Z kolei osoba otrzymująca dywidendę nie jest zobowiązana do wykazania jej w rozliczeniu rocznym ani uiszczenia do urzędu skarbowego podatku.

Źródła zdolności dywidendowej spółek

W spółkach dywidendowych rozróżnia się trzy kategorie kapitałów – zakładowy, zapasowy i rezerwowy.

• Kapitał zakładowy – zwany inaczej założycielskim, to minimalny wkład właścicieli wniesiony przy zakładaniu spółki. Jego wysokość może być zmieniana w trakcie rozwoju przedsiębiorstwa. Wartość ta musi być jednak zgodna z danymi Krajowego Rejestru Sądowego oraz umową spółki lub statutem jednostki gospodarczej.
• Kapitał zapasowy – składnik kapitału własnego podmiotu przeznaczony na pokrycie ewentualnych strat finansowych. Stanowi on rezerwę spółki, wspomagając i stabilizując działanie przedsiębiorstwa. Kapitał ten nie jest obowiązkowy dla spółek osobowych, umowy spółki oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą.
• Kapitał rezerwowy – forma funduszu w podmiotach gospodarczych, która powstaje z rezerw celowych, uznaniowych, zmian wartości składników bilansu, a także nadwyżki ceny sprzedaży akcji nad ich kwotą nominalną. Gdy statut przedsiębiorstwa nie wskazuje przeznaczenia tego kapitału, wykorzystywany jest on na dowolny cel, najczęściej na rozwój firmy czy pokrycie strat.

Funkcja każdego z wyżej wymienionych kapitałów jest inna, mają jednak analogiczne zadanie, stanowią bowiem podstawowe źródło opłacania przedsiębiorstwa. Ponadto w sprawozdawczości finansowej kapitały te odgrywają rolę funduszy z aktualizacji wyceny, niepodzielonego dochodu czy niepokrytej straty z lat ubiegłych, a także zysku (straty) netto za bieżący rok obrotowy. Dywidenda może być zatem wypłacana nie tylko z przychodów za ubiegły rok, lecz także z zysków z wcześniejszych lat, które mogły zostać przeniesione na kapitał rezerwowy czy zapasowy.

Jak obliczyć wysokość dywidendy?

Wartość dywidendy, która przysługuje wspólnikom czy akcjonariuszom, wynika z uchwały spółki dotyczącej podziału zysku i przeznaczeniu go na wypłatę. Zgodnie z art. 192 i 348 Ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. 2000 Nr 94 poz. 1037 z późn. zm.), dywidenda nie może przekroczyć zysku za ostatni rok obrotowy, powiększonego o niepodzielone dochody z lat wcześniejszych oraz o kwoty przeniesione z utworzonych z zysku kapitałów zapasowego i rezerwowego, które zostały przeznaczone do podziału. Ponadto wartość tę trzeba pomniejszyć o niepokryte straty, udziały lub akcje własne wspólników. Podczas obliczania tej wysokości należy też wziąć pod uwagę, czy spółka dywidendowa kwalifikowała koszty prac rozwojowych jako aktywa całego przedsiębiorstwa. Jeżeli ich wartość nie została całkiem odpisana, to w tym zakresie nie można podzielić zysku.

Wypłata zaliczki na poczet dywidendy

Niekiedy zdarza się, że jeszcze podczas trwania roku obrotowego, prognozy co do przyszłego zysku są bardzo optymistyczne. Wówczas wspólnicy chcą podzielić się częścią dochodów przed zakończeniem roku finansowego. Przepisy Kodeksu Spółek Handlowych pozwalają w takich wypadkach na wypłatę zaliczki na poczet dywidendy, wiąże się ona jednak z określonymi przesłankami. Spółki wypłacające dywidendę muszą posiadać środki finansowe do zrealizowania takiej operacji, a sama wypłata nie może naruszyć równowagi pieniężnej podmiotu gospodarczego. Ponadto przedsiębiorstwo ma możliwość wypłacenia zaliczki tylko wtedy, gdy jego zatwierdzone sprawozdanie za poprzedni rok wykazuje zysk. Ta kwota powinna też być niższa niż wartość całej dywidendy. Jeśli na koniec roku spółki dywidendowe nie odnotują zysku, to co do zasady, zaliczka podlega zwrotowi.

Prawo do dywidendy – co to jest i komu przysługuje?

To najważniejsze prawo majątkowe akcjonariusza. Udziałowcy mają bowiem przywilej do otrzymania części zysku. Dywidenda jest wypłacana wszystkim wspólnikom, którzy posiadają akcje spółki w dniu przyjętym jako dzień ustalenia prawa do dywidendy. Samo posiadanie udziałów nie daje gwarancji otrzymania środków finansowych. Ostateczna decyzja o wypłacie oraz jej wysokości należy do zarządu firmy. Wcześniej jednak spółki dywidendowe określają, kto ma prawo do uzyskania dochodów za dany rok obrotowy, czyli ustalają listę osób uprawnionych. Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy może zadecydować o tym, w jaki dokładnie dzień taki spis zostanie przygotowany. Data ta jest szczególnie istotna, ponieważ tylko osoby, które na ten dzień były udziałowcami spółki, mogą otrzymać wypłatę. Z kolei termin uzyskania dywidendy powinien być wyznaczony w ciągu dwóch miesięcy od czasu ustanowienia uchwały o podziale zysku.

Umorzenie udziałów lub akcji jako inna forma wypłaty dywidendy

Jeżeli spółka już wypłaciła dywidendę bądź zaliczkę na jej poczet, ewentualnie nie posiada zdolności dywidendowej, a udziałowcom zależy na uzyskaniu środków, wówczas wykonuje się umorzenie udziałów lub akcji. To bardziej złożony i czasochłonny proces, ale pozwala spółkom wypłacającym dywidendy sięgnąć do aktywów, które nie zostały przeznaczone do podziału. Umorzenie udziałów lub akcji możliwe jest przy odpowiednich zapisach w statucie przedsiębiorstwa. Co do zasady, wymaga to rejestracji w KRS obniżenia kapitału zakładowego oraz wezwania wspólników do zgłoszenia swoich roszczeń wobec spółki.

Zalety inwestowania w akcje spółek dywidendowych

Portfel akcji dywidendowych to ciekawy sposób na budowanie dochodu pasywnego. Proces ten nie wymaga udziału inwestora, a zyski zostają wypłacane automatycznie. Ponadto makler może zająć się sprawami związanymi z rozliczeniem podatku. Warto pamiętać, że spółki dywidendowe z czasem zyskują na wartości. Wpływa to pozytywnie na wycenę portfela inwestycyjnego i zazwyczaj zapewnia bezpieczny zysk.

Dywidenda stanowi główną formę wynagrodzenia dla wspólników lub akcjonariuszy, którzy zainwestowali w daną spółkę swój kapitał. Wówczas wypłatę wykonuje się po zakończeniu roku obrotowego, jeżeli udziałowcy tak zdecydują na corocznym walnym zgromadzeniu. Możliwe jest także uzyskanie zaliczki na poczet przyszłej dywidendy, jeśli spółka ma pewność co do odniesionych zysków. Należy jednak pamiętać, że wiąże się to z szeregiem obowiązków po stronie przedsiębiorstwa dzielącego się dochodami.