Czym jest i jak działa Krajowy Rejestr Długów (KRD)?

Najważniejsze informacje

• KRD to skrót od Krajowego Rejestru Długów.
• KRD zawiera informacje na temat osób i firm, które mają nieuregulowane należności finansowe.
• KRD jest zarządzany przez podmiot prywatny, a nie państwowy.
• Wpis do KRD niesie za sobą wiele nieprzyjemnych konsekwencji dla osób i firm w nim widniejących.

Każdy niespełniony w terminie określonym umową obowiązek świadczenia w formie pieniężnej lub rzeczowej nazywamy długiem. Konsekwencje zaistnienia takiej sytuacji mogą być bardzo poważne – zarówno dla osób prywatnych, jak i dla firm. Czy można sprawdzić własne zadłużenie? W jaki sposób zweryfikować wiarygodność finansową przyszłego kontrahenta? Jednym z pomocnych rozwiązań jest KRD. Sprawdzisz tam informacje gospodarcze o sobie, z kolei widniejących w bazie jako dłużnicy możesz wykluczyć z grona potencjalnych kontrahentów.  

Co to jest KRD? 

KRD to skrót od Krajowego Rejestru Długów. Stanowi on platformę wymiany informacji gospodarczej, która gromadzi, przechowuje, przetwarza oraz udostępnia dane osób fizycznych oraz prawnych w zakresie ich kondycji finansowej. W praktyce to ogólnodostępna, komercyjna baza dłużników działająca w formie biura informacji gospodarczej (BIG). W Polsce działają obecnie cztery tego typu instytucje. KRD funkcjonuje od 4 sierpnia 2003 roku i jest najstarszą z nich. Pełna nazwa podmiotu brzmi Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Spółka Akcyjna. Podstawę prawną dla działalności stanowi tu Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz.U. 2010 nr 81 poz. 530 z późn. zm.). KRD nie jest jednak instytucją państwową. Należy do sektora prywatnego. Czasem skrót KRD jest błędnie rozwijany jako „Krajowy Rejestr Dłużników”. 

Na jakiej zasadzie działa Krajowy Rejestr Długów?

KRD przyjmuje informacje, sprawdza wiarygodność uzyskanych danych, a następnie udostępnia raporty finansowe na temat podmiotu i monitoruje wszelkie zmiany w tym zakresie, które go dotyczą. W Krajowym Rejestrze Długów zbierane są aktualne informacje na temat nieuregulowanych należności przez konsumentów oraz przedsiębiorców. Do KRD mogą trafić dane pochodzące od wielu typu podmiotów. Przekazują je np. banki, pożyczkodawcy, dostawcy usług czy firmy windykacyjne. Baza obejmuje zatem informacje o różnego rodzaju niespłaconych zobowiązaniach, m.in.: kredytach, ratach leasingu, alimentach, rachunkach czy mandatach. Biura informacji gospodarczej zgodnie z obowiązującymi przepisami nie potrzebują zgody dłużników na przetwarzanie ich danych osobowych. Bazy w KRD nie mają przy tym charakteru publicznego, dlatego dostęp do nich często wiąże się z koniecznością ponoszenia dodatkowych opłat lub wykupienia abonamentu.

Konsekwencje wpisania do rejestru dłużników

Głównym zadaniem Krajowego Rejestru Długów jest informowanie, którego celem ma być ograniczenie ryzyka finansowego w wyniku transakcji z nierzetelnym podmiotem. Obecność w KRD znacząco bowiem zmniejsza wiarygodność. Zamieszczone tam informacje mają negatywny wydźwięk. Z zapisów tych korzystają przede wszystkim banki oraz firmy pożyczkowe. Mogą więc one uniemożliwić zaciągnięcie kredytu lub przyznać go na mniej korzystnych warunkach. Z KRD korzystają również mniejsze i większe działalności gospodarcze, które chcą w ten sposób sprawdzić rzetelność swoich potencjalnych kontrahentów. Ewentualne zaległości finansowe mogą zatem sprawić, że ktoś nie zdecyduje się na podpisanie umowy czy wspólne działania biznesowe. Wpis do KRD utrudnia również codzienne zarządzanie finansami, np. przy uzyskaniu karty kredytowej, zakładaniu konta bankowego, wynajmie nieruchomości, decyzji o leasingu samochodu, podpisaniu umów na media albo usługi telekomunikacyjne. Zgłoszenie podmiotu do omawianego rejestru to zazwyczaj jedna z pierwszych form miękkiej windykacji długu.

Kto może wnioskować o wpis w KRD?

Z Krajowym Rejestrem Długów współpracują przede wszystkim banki, firmy pożyczkowe oraz instytucje państwowe. Informacje do KRD często przekazują także leasingodawcy, ubezpieczyciele, dostarczyciele usług energetycznych czy przedstawiciele branży nieruchomości. W praktyce wpis do rejestru może być jednak zgłoszony przez każdego wierzyciela – osobę prywatną lub firmę, o ile zostaną spełnione określone wymogi. Ważny pozostaje przy tym tytuł wykonawczy do konkretnej wierzytelności. 

Kto może trafić do Krajowego Rejestru Długów?

W bazie Krajowego Rejestru Długów mogą znaleźć się firmy oraz osoby fizyczne. Głównym determinantem jest zaleganie ze spłatą zaciągniętych zobowiązań finansowych. Poza tym muszą zaistnieć również określone warunki. :

• zobowiązanie jest wynikiem stosunku prawnego;
• kwota zobowiązania wynosi ponad 200 zł dla osób fizycznych albo powyżej 500 zł dla firm;
• nie upłynęło 6 lat od momentu wymagalności zobowiązania lub stwierdzenia roszczenia przez sąd;
• wezwanie do zapłaty dostarczone dłużnikowi z ostrzeżeniem o zamiarze przekazania danych do KRD;
• dostarczenie wezwania do zapłaty minimum 1 miesiąc przed wpisem do KRD;
• upłynęło przynajmniej 30 dni dla osób fizycznych i 60 dni dla firm od momentu, gdy zobowiązanie powinno być spłacone.

Jeżeli podstawą do dokonania wpisu jest wyrok sądu z klauzulą wykonalności, wtedy dodanie danych do rejestru następuje w ciągu 14 dni od momentu przekazania sprawy.

KRD a KRZ – dwie bazy dłużników

KRD jest często mylony z Krajowym Rejestrem Zadłużonych (KRZ). Są to jednak zupełnie inne zbiory danych. KRZ zaliczamy do rejestrów państwowych (publicznych). Funkcjonuje w oparciu o zupełnie inne przepisy. Działa bowiem na podstawie Ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (Dz.U. 2019 poz. 55 z późn. zm.). KRZ zawiera m.in. informacje o podmiotach gospodarczych i osobach poddanych nieskutecznej egzekucji komorniczej, dłużnikach alimentacyjnych czy osobach, względem których prowadzone jest postępowanie restrukturyzacyjne albo upadłościowe. Wpisy do tego rejestru są obowiązkowe i następują „z automatu”, gdy zaistnieją ustawowe przesłanki. Wgląd do informacji pozostaje przy tym bezpłatny.

Czy korzystanie z raportów KRD jest obowiązkowe dla firm?

Krajowy Rejestr Długów to baza danych administrowana przez prywatny biznes. Firmy nie mają zatem obowiązku korzystania z zawartych w niej informacji nawet w sytuacji, gdy te bezpośrednio ich dotyczą. Istnieje tu całkowita dobrowolność. Niemniej można w ten sposób uzyskać wiele cennych informacji. Oczywiście KRD zachęca do korzystania ze swoich zasobów reklamą różnego typu – nie zawsze w pełni etyczną. Przykładem może być wysyłanie na firmową skrzynkę elektroniczną wiadomości o rzekomym zadłużeniu czy sprawdzaniu firmy przez inne podmioty. Celem jest tu oczywiście nie tylko informowanie przedsiębiorców, ale również zarobek, gdy zdecydują się na abonament lub płatny dostęp. Tymczasem nazwa rejestru zawierająca przymiotnik „krajowy” często mylnie sugeruje przedsiębiorcom, że mają do czynienia z instytucją państwową.

Jak dokonać wpisu do KRD?

Użytkownikiem KRD może zostać każdy. Podstawą dokonania wpisu w Krajowym Rejestrze Długów jest zawsze zgłoszenie wniosku przez wierzyciela. Wymaga to rejestracji oraz założenia konta w KRD. Potrzebne do tego jest podanie podstawowych danych o sobie. Mając konto można już dopisywać dłużnika do KRD. 

Aby dodać konsumenta, potrzebne jest jego imię i nazwisko, a także numer PESEL. W przypadku obcokrajowców konieczne mogą okazać się dodatkowe dane identyfikujące. Jako uzupełniające informacje o dłużniku można też podać jego adres zamieszkania i korespondencji, numer i serię dowodu osobistego lub innego dokumentu tożsamości.

W przypadku, gdy zadłużenie dotyczy działalności gospodarczych, wierzyciel uzupełnia nieco odmienne rubryki rejestru KRD. Podać należy nazwę firmy, jej siedzibę i adres, numer identyfikacji podatkowej (NIP) lub inny w przypadku podmiotów zagranicznych. Dane uzupełniające to: REGON, personalia osób zarządzających biznesem, a także przedmiot działalności gospodarczej. Trzeba przy tym pamiętać, że za nieuzasadnione zgłoszenia do KRD grozi grzywna do 30 tys. zł.

Jak sprawdzić siebie w KRD za darmo?

Wpisy można sprawdzić na stronie internetowej Krajowego Rejestru Długów: www.krd.pl. Dostępne są tam osobne oferty dla konsumentów oraz biznesu. Należy wybrać właściwą opcję. Warto zaznaczyć, że każdy zarejestrowany na stronie KRD użytkownik ma prawo sprawdzić informacje na swój temat bezpłatnie raz na 6 miesięcy pobierając odpowiedni raport. W takim samym okresie istnieje też możliwość jednokrotnej bezpłatnej weryfikacji podmiotów, które kierowały zapytania na nasz temat.

Założenie konta w serwisie wymaga podania podstawowych danych (imię i nazwisko, mail, telefon, kod pocztowy) oraz ich uwierzytelnienia. To wystarcza do sprawdzenia informacji na swój temat. Loginem do konta jest numer PESEL, hasło do serwisu tworzy użytkownik. Alternatywną opcją na otrzymanie informacji ustawowej jest osobiste złożenie wniosku w siedzibie biura Krajowego Rejestru Długów lub przesłanie go w formie listu na jej adres. Oczywiście droga elektroniczna to najszybsze rozwiązanie. 

Jak uzyskać raport z KRD o kimś innym?

Posiadanie konta w KRD jest niezbędne w przypadku sprawdzania firm. Raport na temat danego przedsiębiorstwa otrzymamy, podając jego NIP. Nie ma tu konieczności uzyskania upoważnienia na wgląd do informacji dotyczących dłużników niebędących konsumentami. Tego typu pozwolenie jest natomiast niezbędne, gdy chcemy otrzymać w KRD dane dotyczące sytuacji finansowej innej osoby fizycznej. Trzeba podać jej PESEL oraz datę uzyskania upoważnienia. Taki dokument pozostaje ważny przez 60 dni. Raporty, które pobierają firmy, są płatne. Koszty zależą od wyboru konkretnych usług czy zakresu sprawdzanych danych w KRD.

Jak usunąć wpis z KRD?

Sam wpis do KRD nie niesie za sobą żadnych prawnych konsekwencji, ale może utrudnić codzienne życie. Lepiej zatem go stamtąd usunąć. W jaki sposób można to zatem zrobić? W przypadku, gdy wpis do KRD jest bezzasadny, należy zgłosić się do podmiotu, który go umieścił i jednocześnie zakwestionować kontaktując się z administratorem danych. Błędne i nieprawdziwe informacje powinny zostać usunięte w trybie pilnym.

Sytuacja wygląda zupełnie inaczej, gdy wpis został umieszczony w rejestrze zgodnie z prawem oraz prawidłowo. Wtedy podstawą jest spłacenie zaległości finansowych. Po dokonaniu tego faktu wierzyciel ma 14 dni na poinformowanie KRD o spłacie zobowiązania. W przypadku uregulowania części długu powinien natomiast zmodyfikować on informacje w bazie. KRD ma natomiast 7 dni od jej otrzymania, aby uwzględnić zmiany.

Może również dojść do przedawnienia informacji zawartych w KRD. Wtedy powinny zostać usunięte. Zgodnie z przepisami może mieć to miejsce po upływie 3 lat od ostatniej aktualizacji danych, jednak nie później niż 10 lat od zgłoszenia wpisu do rejestru przez wierzyciela.

KRD – podsumowanie

Krajowy Rejestr Długów daje wgląd w istotne informacje gospodarcze. Trzeba jednak pamiętać, że nie działa non-profit i jako instytucja powołana przez państwo. Jest bazą danych będącą własnością największego i najstarszego biura informacji gospodarczej w Polsce. To inicjatywa prywatna. Podstawowym zadaniem KRD jest udzielanie informacji odnośnie zadłużenia osób fizycznych i firm względem banków, organów administracji państwowej, usługodawców czy instytucji pożyczkowych. Dane w KRD umożliwiają oszacowanie wiarygodności podmiotu i uwzględnienie ryzyka ewentualnych umów o charakterze prawnym czy biznesowym. Umieszczenie w KRD może nieść za sobą wiele nieprzyjemnych konsekwencji. Jednocześnie pozwala wierzycielom w dochodzeniu swoich praw.

FAQ – pytania o bazy KRD