Ile wynosi podatek od darowizny dla osób fizycznych w 2026 roku, kto go powinien zgłosić i płacić?

Najważniejsze informacje

• W momencie otrzymania darowizny o określonej wartości powstaje obowiązek podatkowy.
• Wysokość podatku zależy od wartości darowizny oraz stopnia pokrewieństwa.
• Osoby należące do tzw. grupy zerowej mogą być całkowicie zwolnione z podatku od darowizny.
• Darowiznę przekraczającą wartość kwoty wolnej od podatku należy zgłosić w ciągu 6 miesięcy.
• Kary za niezgłoszenie darowizny ponad kwotę wolną od podatku są bardzo surowe.

Podatek od darowizny – podstawowe mechanizmy i regulacje

Umowa darowizny zobowiązuje darczyńcę do bezpłatnego świadczenia kosztem swojego majątku na rzecz obdarowanego. Może to obejmować zarówno kwoty pieniężne, nieruchomości, samochody, biżuterię czy inne wartościowe przedmioty, ale również określone prawa. Obdarowana osoba fizyczna w związku z nabyciem składników majątku ma obowiązek zapłaty podatku. Sugeruje się tu zatem sporządzenie umowy darowizny w formie pisemnej. To zabezpiecza interesy obu stron. Obowiązek podatkowy powstaje w momencie złożenia przez darczyńcę oświadczenia w postaci aktu notarialnego. Dla nieruchomości jest to wręcz obowiązkowa formuła. Jeżeli nie zachowano tej formy w przypadku ruchomości, decydująca pozostaje chwila spełnienia świadczenia.

Szczegółowe przepisy w omawianym zakresie podlegają Ustawie z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. 1983 Nr 45 poz. 207 z poźn. zm.). Doprecyzowuje ona m.in. konkretne przedmioty podlegające daninie w przypadku ich nieodpłatnego przekazania. Niektóre uregulowania w zakresie darowizn określa również Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 Nr 16 poz. 93 z późn. zm.).

Wysokość podatku od spadków i darowizn – co na niego wpływa?

W przypadku darowizn wpływ na wysokość podatku mają dwa czynniki. Są to wartość otrzymanej kwoty, rzeczy lub praw, a także przynależność do konkretnej grupy podatkowej określanej na podstawie stopnia pokrewieństwa. Inne będą zatem stawki dla darowizny od najbliższej rodziny, a zupełnie odmienne dla kogoś obcego z punktu widzenia powinowactwa. Obowiązujące przepisy wyróżniają tu:

• I grupę podatkową – współmałżonek, dzieci, rodzeństwo, teściowie, pasierbowie, zięć, synowa, ojczym, macocha, wnuki, prawnuki, dziadkowie;
• II grupę podatkową – dalsza rodzina (np. rodzeństwo rodziców, siostrzeniec, bratanica, zstępni oraz małżonkowie innych zstępnych, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków).
• III grupę podatkową – znajomi i inne osoby niespokrewnione.

Umowa darowizny w rodzinie a zerowa grupa podatkowa

To, ile dokładnie podatek wyniesie, w dużej mierze zależy od tego, do jakiej grupy podatkowej należy obdarowany. Istnieje jednak jeszcze dodatkowe wyszczególnienie w obrębie obowiązujących przepisów. To tzw. zerowa grupa podatkowa, która została wyodrębniona z pierwszej. Obejmuje najbliższych członków rodziny. Zaliczamy do niej: małżonków, zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, ojczyma oraz macochę. Te osoby podlegają nieco innym – zdecydowanie łagodniejszym – regulacjom względem daniny na rzecz państwa z tytułu darowizny od pozostałych zaliczanych do I grupy podatkowej.

Obowiązek podatkowy a kwoty wolne od podatku

Dla każdej z grup podatkowych ustawodawca określił konkretne kwoty wolne od podatku otrzymane w drodze darowizny. Wskazane stawki obowiązują zatem od ich przekroczenia. Największe przywileje dotyczą tzw. grupy zerowej. W tym przypadku zwolnienie od podatku może być całkowite, choć muszą tu zostać spełnione dwa warunki:

• dla darowizny pieniężnej środki powinny być przekazane na konto bankowe;
• zgłoszenie darowizny do Urzędu Skarbowego w ciągu 6 miesięcy od momentu jej otrzymania.

W przeciwnym wypadku obdarowanego obowiązuje opodatkowanie zgodne z zasadami dla I grupy podatkowej. Kwoty wolne od podatku dla poszczególnych grup wyglądają obecnie następująco:

Co istotne, powyższe kwoty obowiązują łącznie dla otrzymanych darowizn od tej samej osoby w ciągu 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiła ostatnia z nich.

Stawki podatku od darowizny w 2026 roku

Podatek oblicza się od nadwyżki wartości darowizny według odpowiedniej skali dla danej grupy podatkowej. Ogólna zasada określania stawek jest taka, że bliższe związki rodzinne są tu korzystniejsze dla podatników. Tak to się kształtuje według obecnych przepisów:

Co ważne, wynikająca z obliczeń nadwyżka podatku w tym przypadku nie podlega zwrotowi oraz zaliczeniu na poczet innych danin państwowych.

Przedmiotowe zwolnienia z opodatkowania darowizny

Istnieje wiele zwolnień przedmiotowych, które uwzględnia ustawa o podatku od spadków i darowizn. Można je podzielić na kilka kategorii ze względu na przedmiot, który obejmują. Niektóre z nich dotyczą np. zwolnień związanych z ochroną zabytków oraz materialnych. Większość obejmuje jednak działalność rolniczą oraz potrzeby mieszkaniowe. W każdym przypadku trzeba spełnić określone wymogi, by mieć prawo skorzystać ze zwolnienia przedmiotowego. Jako istotniejsze warunki należy tu również wymienić:

• w chwili nabycia posiadanie obywatelstwa polskiego, jednego z państw Unii Europejskiej lub kraju członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA);
• miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ewentualnie krajów należących do UE albo EFTA.

Ulgi a działalność rolnicza

Ustawodawca przewidział wiele preferencji podatkowych dla rolników. Przykładem może być zwolnienie z podatku, kiedy nabycie w drodze darowizny dotyczyło gospodarstwa rolnego, gdy łączna powierzchnia gruntów nabywcy wynosi 11-300 ha. Dodatkowym warunkiem jest tu prowadzenie tego gospodarstwa przynajmniej przez 5 lat od momentu nabycia. Zwolnienia obejmują również otrzymania w darowiźnie praw do wkładów wymienionych przepisami spółdzielni powiązanych z rolnictwem. Dotyczy to także nabycia przez rolnika pojazdów i maszyn rolniczych oraz części do nich. Nie mogą one jednak zmienić właściciela w ciągu 3 kolejnych lat. Inaczej będzie trzeba zapłacić podatek.

Ulgi dotyczące kwestii mieszkaniowych

Dla wielu obdarowanych istotne są również ulgi z zakresu budownictwa i mieszkalnictwa. Dotyczy to chociażby podwyższonych kwot wolnych od podatku w przypadku, gdy przekazane środki finansowe zostaną przeznaczone na wkład budowlany lub mieszkaniowy albo spłatę kredytu hipotecznego. Również darowizna nieruchomości dla celu zamieszkania obdarowanego podlega uldze. Za każdym razem trzeba jednak szczegółowo zapoznać się z obowiązującymi przepisami i odnieść je do konkretnego przypadku.

Jak zgłosić kwotę darowizny w Urzędzie Skarbowym? Odpowiedni formularz

Poinformowanie o powiększeniu majątku to obowiązek obdarowanego. Wyjątek stanowi tu zawarcie umowy darowizny w formie aktu notarialnego. Wtedy obliczeniem, pobraniem i odprowadzeniem daniny zajmuje się notariusz. Zgodnie z prawem obowiązkowy termin na zgłoszenie do Urzędu Skarbowego darowizny przekraczającej kwotę wolną od podatku wynosi 6 miesięcy. Termin ten rozpoczyna się w momencie otrzymania pieniędzy albo przedmiotu umowy. Trwają jednak prace nad zmianami w ustawie, które będą korzystniejsze dla podatników. Niewykluczone więc, że w wyjątkowych i losowych sytuacjach ten sześciomiesięczny termin będzie można przekroczyć. Brak zgłoszenia obiektywnie nie może jednak wtedy wynikać z winy obdarowanego.

Otrzymanie darowizny należy zgłosić za pośrednictwem formularza w urzędzie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania obdarowanego. Kiedy go nie ma, istotne okazuje się ostatnie miejsce pobytu na dzień zaistnienia faktu. Jeżeli darczyńca ofiarowuje nieruchomość, to jej adres będzie tu najwłaściwszy do ustalenia odpowiedniej placówki złożenia formularza. Dokument ten zawiera najważniejsze dla skarbówki informacje. Są to dane darczyńcy i obdarowanego, a także wartość i sposób przekazania darowizny. Dla tych zwolnionych z podatku odpowiedni będzie formularz SD-Z2, w przypadku braku zwolnienia zeznanie podatkowe SD-3. Konieczne też okazuje się wtedy uiszczenie należności. Samo złożenie formularza jest bezpłatne. Darowiznę można zgłosić:

• osobiście w Urzędzie Skarbowym,
• za pośrednictwem poczty (sugerowane potwierdzenie odbioru),
• drogą elektroniczną (ePUAP, e-Deklaracje, e-Urząd Skarbowy).

Ważne, aby mieć dowód dostarczenia wniosku. W przypadku otrzymania pieniędzy, konieczne jest udokumentowanie faktu otrzymania darowizny. Dowodem mogą być potwierdzenia przelewu czy wydruki z rachunku bankowego. Bez odpowiedniej dokumentacji zwolnienie podatkowe bez względu na otrzymaną kwotę nie będzie przysługiwać.

Obdarowany nie ma obowiązku, aby ponownie wykazywać otrzymanie darowizny w rocznej deklaracji PIT. Dotyczy to tylko przychodów opodatkowanych podatkiem dochodowym. Darowizna nie jest do nich zaliczana. Dodatkowo istnieje zakaz podwójnego opodatkowania majątku z darowizny. Nieco inna sytuacja występuje w sytuacji, gdy obdarowany zdecyduje o sprzedaży otrzymanej wcześniej rzeczy czy nieruchomości. Taka czynność staje się już przedmiotem kolejnego opodatkowania. Może zatem wystąpić obowiązek wykazania przychodu w deklaracji PIT na koniec roku, w którym dokonano sprzedaży.

Konsekwencje niezgłoszenia darowizny od rodziców oraz innych osób

Obowiązek zgłoszenia darowizny dotyczy obdarowanego. Zaniechanie tej czynności może być początkiem wielu problemów. Niezgłoszenie w ciągu 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny jest jednoznaczne z utratą prawa do zwolnienia podatkowego oraz koniecznością jego zapłacenia zgodnie z obowiązującą skalą. Obdarowany przy spóźnionym zgłoszeniu darowizny może dodatkowo załączyć zawiadomienie o czynnym żalu. W piśmie tym podatnik składa wyjaśnienia, przyznaje się do niedopełnienia obowiązku, a także wyraża wolę naprawienia swojego błędu. Urząd Skarbowy wciąż może jednak nałożyć karę. Wysokość stawki sankcyjnej wynosi 20%. Natomiast kiedy urzędnicy wykryją niezgłoszoną darowiznę i uznają, że mogła być to próba ukrycia dochodu, konsekwencje finansowe bywają znacznie poważniejsze. Grzywna za wykroczenie skarbowe sięga od kilku do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych, oprócz tego dochodzą odsetki za zwłokę.

Ile wynosi podatek od darowizny i od czego zależy jego wysokość?

Wiele osób przekazuje swoim bliskim pieniądze i nieruchomości. Czasem jest to prezent, forma wsparcia czy pomoc finansowa w niełatwych czasach. Każda tego typu darowizna dotycząca rzeczy i praw majątkowych może się wiązać z obowiązkiem podatkowym. Jest on tym bardziej prawdopodobny w przypadku przekazania czegoś o znacznej wartości osobie niespokrewnionej. Bliższe relacje to większe ulgi czy zwolnienia podatkowe. Wysokość daniny na rzecz państwa zależy od stopnia pokrewieństwa oraz wartości otrzymanej darowizny. Otrzymując ją warto wiedzieć, czy kwalifikuje się ona do zwolnienia podatkowego, a następnie, w jakim stopniu zależy ono od spełnienia określonych przesłanek. Zaniedbanie tej kwestii może bowiem okazać się bardzo kosztowne dla obdarowanego. Sankcje ze strony Urzędu Skarbowego bywają dotkliwe, a zasłanianie się niewiedzą nie jest tu okolicznością łagodzącą. Należny podatek zawsze powinien zostać uiszczony.

FAQ – pytania o podatek od darowizny